Chương 1: Một tuổi thơ không êm đềm
Không phải ai cũng bắt đầu từ những điều đủ đầy và hạnh phúc.
Tôi cũng vậy.
Nhìn lại, tôi nhận ra… hành trình của mình bắt đầu từ những năm tháng không êm đềm, và cũng không hề dễ dàng.
Nhà tôi nằm trong một con ngõ nhỏ trên phố Trần Nguyên Hãn, Hải Phòng.
Tuổi thơ của tôi ở đó — một tuổi thơ “dữ dội”, và những năm tháng thiếu thời đầy “ngơ ngác”.
Hồi bé, xóm tôi nghèo. Xung quanh là ao, là những mái nhà đơn sơ.
Nhà tôi có lẽ là nghèo nhất xóm. Nhưng cũng là nhà “nổi tiếng” nhất — theo một cách rất khác.
Người ta vẫn hay đùa, gọi những câu chuyện của gia đình tôi là… “Chí Phèo”.
Ông nội tôi có năm con trai và hai con gái. Bố tôi là con trai thứ hai, nhưng là trưởng.
Ký ức của tôi về ông bà là những đôi guốc mộc — làm xong lại mang đi bán, giao khắp các chợ, có cả chợ Khâm Thiên, Hà Nội.
Bố tôi từng là bộ đội lái xe trên tuyến Trường Sơn. Sau này chuyển ngành, ông lái xe rơ-moóc, chở hàng từ cảng Hải Phòng đi khắp nơi.
Ông cao, đẹp trai, và có một vốn hiểu biết rất rộng — đặc biệt là văn học. Đông, Tây, kim, cổ… ông đều thuộc làu.
Từ Tây Du Ký, Thuỷ Hử đến Tam Quốc Chí — gần như không sót chương nào.
Những bữa cơm hiếm hoi đủ đầy, ông thường kể lại những câu chuyện đó cho chị em tôi nghe.
Giọng ông dí dỏm, sâu sắc.
Tôi vẫn nhớ mình đã cười nắc nẻ khi nghe câu chuyện “Kho thóc của nhà vua” —
“rồi một con chuột nữa… rồi một con chuột nữa…”
Một câu chuyện không bao giờ có điểm kết thúc, giống như kho thóc ấy — không bao giờ vơi.
Ông mua rất nhiều sách cho chúng tôi đọc.
Tôi ham đọc giống bố — đọc từ khi còn rất nhỏ, và đọc ở bất cứ đâu.
Không chỉ kể chuyện, ông còn “dựng” cả thế giới đó lên cho chúng tôi.
Ông tỉ mẩn gọt gỗ, làm thành cây đao của Quan Vân Trường, cây kích của Lữ Bố, hay bát xà mâu của Trương Phi…
Rồi dạy chúng tôi “đánh trận”, chơi như những nhân vật trong truyện.
Tôi nhớ mãi bộ chuyền ông làm bằng gỗ cho tôi — rất đẹp, rất chắc.
Dù chơi môn nào tôi cũng kém, nhưng bộ chuyền ấy tôi giữ rất lâu.
Chỉ tiếc là… sau này đã thất lạc.
Người đàn ông từng được gọi vào Đoàn Kịch nói Hải Phòng ấy, lại mang trong mình một tính cách ngang tàng, hào hiệp — như những nhân vật trong tiểu thuyết Kim Dung.
Và cũng vì thế, cuộc đời ông lận đận.
Ông dần huỷ mình trong men rượu.
Gia đình… cũng từ đó mà li tán.
Mẹ tôi, vì quá khổ, đã rời đi.
Bà lên Lạng Sơn sinh sống, rồi có một gia đình khác.
Chị em tôi ở lại với bố — lớn lên trong những năm tháng vừa ám ảnh, vừa nỗ lực đến kiệt sức.
Bố chuyển từ lái xe sang đạp xích lô.
Ông chán nản. Rồi ông uống nhiều hơn.
Say nhiều hơn. Quậy nhiều hơn.
Cuộc đời ông trôi dần về phía bi kịch — cô đơn cho đến những ngày cuối.
Ở lớp, năm nào tôi cũng nhận phần quà “Học sinh nghèo vượt khó”.
Không phải vì tôi giỏi hơn ai — mà vì hoàn cảnh của mình.
Hồi đó, tôi tự ti lắm.
Và cũng có những phần… oán ghét.
Tôi giận mẹ.
Tôi trách bố.
Và tôi sống khép mình lại, như một cách để tự bảo vệ.
Bác gái — chị gái của bố tôi — là giáo viên tiểu học.
Chiều nào, mấy anh chị em họ cũng theo bác đi dọn vệ sinh các phòng học, ngay tại ngôi trường mình đang học, để kiếm thêm chút thu nhập.
Lên cấp 3, cô giáo chủ nhiệm giao cho tôi dọn vệ sinh lớp — để có tiền đóng học cho hai chị em.
Có những lúc, tôi bán nước, bán giấy vệ sinh, làm gia sư…
Chỉ để có thể tiếp tục đi học, và phụ bố lo cho gia đình.
Rồi tôi cũng lớn,
Tôi đã nghĩ… chỉ cần đi học, chỉ cần có một con đường rõ ràng, cuộc sống rồi sẽ khác.
Nhưng tôi không biết rằng,
ngoài những gì diễn ra trong gia đình,
chính những năm tháng bên bạn bè —
mới là nơi tôi bắt đầu học cách lớn lên theo một cách rất khác.
Ngọc Thu
Đi để lắng nghe – Viết để chạm vào bình yên.
